Zaloguj
Reklama

Jakość życia kobiet leczonych na raka piersi

Szpital, wsparcie rodziny
Fot. Shutterstock
Szpital, wsparcie rodziny
(0)

Rak piersi jest najczęściej występującym wśród schorzeń nowotworowych wykrywanych u kobiet. Jest on drugą, co do kolejności przyczyną zgonów na nowotwory w Polsce, jednak jego etiologia nie jest znana medycynie. W związku z zagrożeniem, jakie niesie konieczne jest wykonywanie cyklicznych badań mammograficznych, jako badań przesiewowych, celem jak najwcześniejszego wykrycia zmian nowotworowych. Istnieje wiele aspektów życia, które określają jego, jakość, szczególnie w sytuacji, gdy kobiecie przychodzi zmierzyć się z rakiem piersi.

Reklama

Spis treści:

  1. Skrining
  2. Leczenie raka piersi
  3. Jakość życia w chorobie nowotworowej
  4. Wsparcie społeczne
  5. Stres
  6. Sytuacja kryzysowa
  7. Stowarzyszenia samopomocowe

Literatura naukowa poświęcona nowotworom jest bardzo obszerna i dogłębna. W odniesieniu do raka piersi, źródła jednoznacznie wskazują, że wśród nowotworów diagnozowanych u kobiet, to właśnie rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym. Nowotwór piersi jest schorzeniem, które może również dotknąć mężczyzn, jednak występuje on w tej populacji niezwykle rzadko. Stanowi on drugą, co do kolejności, przyczynę zgonów na nowotwory w Polsce, ustępując miejsca jedynie nowotworom płuc. [1]

Skrining 

Skrining, czyli badania przesiewowe w profilaktyce nowotworów piersi, polegają na cyklicznym poddawaniu kobiet badaniu mammograficznemu (MMG). Jest to badanie wykonywane kobietom bez objawów klinicznych, celem ewentualnego, wczesnego wykrycia zmian nowotworowych. Systemem oceny badań MMG jest BIRADS (Breast Imaging Reporting and Data System), stanowiący wzór czy też standard opisu badania MMG. Dzieli on ocenę badania MMG w 5 kategorii, a mianowicie: 0- ocena niekompletna, 1- prawidłowa MMG, 2- zmiany łagodne, 3- zmiany prawdopodobnie łagodne, 4- zmiany podejrzane, 5- zmiany złośliwe.

Obok oceny w skali BIRADS, w opisie badania MMG, powinna się znaleźć informacja o typie budowy piersi, których wyróżnia się 4. [1]

Leczenie raka piersi 

Obecnie leczenie nowotworów piersi rozwija się bardzo szybko, nie tylko pod względem metod leczenia, ale również pod względem całej filozofii leczenia. Podejmowane dziś leczenie ma charakter leczenia skojarzonego, co oznacza, że obejmuje zarówno metody leczenia miejscowego, takie jak chirurgia oraz radioterapia, jak również metody leczenia ogólnoustrojowego, czyli chemioterapię i hormonoterapię.

W przypadku podjęcia leczenia chirurgicznego, można mówić o dwóch typach zabiegów.

Pierwszym z nich jest, tak zwany, zabieg oszczędzający, polegający na usunięciu zmiany nowotworowej, wraz z marginesem zdrowych tkanek, bez amputacji całego gruczołu piersiowego. Możliwość wykonania tego typu zabiegu jest przede wszystkim wynikiem wczesnego wykrycia zmiany.

W przypadku, jeśli pacjentka nie kwalifikuje się do operacji oszczędzającej, konieczne jest wykonanie drugiego typu zabiegu, a mianowicie amputacji gruczołu piersiowego- mastektomii. Mastektomia jest zabiegiem, podczas którego może zostać usunięta nie tylko pierś, ale również układ chłonny pachowy. Po wykonani zabiegu, pacjentka zaopatrywana jest w odpowiednią protezę, jak również ma możliwość wykonania operacji rekonstrukcyjnej amputowanego gruczołu. [2]

Wsparcie kobiety z nowotworem, fot. shutterstock

Chcąc wskazać wszystkie zabiegi operacyjne, jakich można podjąć się w przypadku leczenia raka piersi, należy wymienić wycięcie guza/ segmentu/ kwadrantu piersi, (czyli usunięcie części piersi), mastektomię radyklaną (polegającą na usunięciu całego gruczołu piersiowego wraz z węzłami chłonnymi pachy), mastektomię prostą (polegającą na usunięciu całego gruczołu piersiowego bez układu chłonnego), wycięcie wartowniczego węzła chłonnego oraz wycięcie całego układu chłonnego pachy. [3]

Jakość życia w chorobie nowotworowej 

Ostatnie dwudziestolecie przyniosło znaczny wzrost badań nad pojęciem, jakości życia zwłaszcza w odniesieniu do choroby nowotworowej. Pojęcie to dostarcza jednak wielu problemów zwłaszcza w kontekście zdefiniowania go we właściwy sposób. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że choroba nowotworowa stwarza bardzo nietypową, trudną sytuację życiową, zmuszającą wielokrotnie chorego do przewartościowania swoich priorytetów życiowych.

Pierwszy raz w literaturze spotykamy się z użyciem pojęcia - jakości życia -  w amerykańskim słowniku po II wojnie światowej, przy czym od tego czasu, jego znaczenie znacznie ewaluowało. Początkowo odnoszono je jedynie do materialnej strony życia, mając na względzie wszelkiego rodzaju dobra, właśnie materialne, jako wyznacznik, jakości życia człowieka. Z czasem, do definicji zaczęto włączać również niematerialny aspekt życia człowieka i tak, z definicji, jaką można odnaleźć w encyklopediach, jakość życia rozumiana jest, jako zaspokojenie potrzeb jednostki zarówno w aspekcie materialnym jak i duchowym, psychicznym czy emocjonalnym. Jakość życia jest, więc tym lepsza, im więcej potrzeb człowieka jest zaspokojonych. Warto mieć jednak na uwadze fakt, że ocena, jakości życia może mieć aspekt zarówno obiektywny jak i subiektywny.

Medycyna, pojmując, jakość życia, bardziej odnosi je do samopoczucia osoby, na życie, której ma wpływ choroba. WHO definiując pojęcie zdrowia, mówi, iż jest ono nie tylko brakiem choroby, ale również stanem pełnego i dobrego samopoczucia psychicznego i społecznego. W tym kontekście, przez jakość życia rozumieć należy to, w jaki sposób osoba chora postrzega wpływ choroby na swoje życie. Wiąże się nie tylko z samym przebiegiem schorzenia, ale również z procesem leczenia i zdolnością do funkcjonowania w takiej sytuacji.

Wsparcie społeczne 

Problemy jakości życia w chorobie nowotworowej wiążą się z tym, że należy zrozumieć fakt, iż nie choruje narząd a człowiek, który żyje w społeczeństwie i poddawany jest wielu psycho- społecznym wpływom. Należy więc brać pod uwagę inne aspekty aniżeli tylko samą chorobę czy też proces leczenia. Szczególne znaczenie dla chorego mają tutaj bliskie więzi społeczne. Jeśli efektem tych więzi jest wsparcie, zrozumienie i pomoc, jakość życia zdecydowanie rośnie. Poczucie tego, że można na kimś polegać, daje pewność i pozwala w tej sferze poczuć się bezpiecznie. [4]

Stres 

Kolejnym ważnym elementem jakości życia jest stres jaki wywołuje choroba nowotworowa. Większość osób z rakiem doświadcza takich stanów jak depresja, lęk, gniew, czy nawet objawy fizyczne będące skutkiem stresu lub też bezpośrednio, leczenia. Następuje zmiana wzorców postepowania w stosunku do codziennej aktywności, która wielokrotnie zostaje znacznie ograniczona. Co za tym idzie, dochodzi do modyfikacji ról społecznych, jakie spełniała dana osoba. Rodzi to lęki, obawę, niepokój. Najbardziej obciążające jest poczucie niepewności i groźba śmierci, która jest silnie powiązana ze schorzeniem, jakim jest nowotwór. Radzenie sobie z chorobą przybierać może bardzo różne formy w zależności o indywidulanych cech osobowości danego człowieka i może mieć charakter poszukujący lub unikający. Bardzo znaczącą rolę w ocenie jakości życia mają tutaj aspekty funkcjonowania. Mowa tu o funkcjonowaniu fizycznym, poznawczym, emocjonalnym, społecznym a także funkcjonowaniu w rolach społecznych.  Innym czynnikami mającymi wpływ na jakość życia są objawy związane z chorobą czy z podjętym leczeniem oraz ich nasilenie, czyli dolegliwości bólowe, zmęczenie, nudności, zaburzenia snu itp. [5]

Sytuacja kryzysowa 

Ważnym elementem choroby nowotworowej jest pojawienie się kryzysu psychicznego, który wywołuje bardzo zróżnicowane reakcje. Uruchamiają się wówczas dość nietypowe dla danej osoby wzorce reagowania czy sposoby adaptacji do zaistniałej sytuacji. Czasami może dość do zaburzeń w sferze osobowości, pod wpływem obarczenia takimi pytaniami egzystencjalnymi jak pytanie o sens życia czy sens cierpienia. Pojawiać się mogą nawet bardzo destrukcyjne myśli. [6]

Jak zmienia się życie po zdiagnozowaniu nowotworu?, fot. shutterstock

Stowarzyszenia samopomocowe 

Bardzo znaczącą rolę w walce z chorobą nowotworową mają stowarzyszenia samopomocowe. Lekarz prowadzący terapię, jest niejednokrotnie pierwszą osobą, od której chory uzyskuje wsparcie, jednak jego podejście skupione jest głównie na chorobie i sposobach, które mają pomóc choremu. Pojęcie samopomocy, czyli pomocy wzajemnej, stosowane jest w odniesieniu zarówno do grup terapeutycznych jak i grup edukacyjnych czy też stowarzyszeń powstałych z pacjentów lub osób, które przeszły już etap leczenia. Celem tego typu stowarzyszeń jest przede wszystkim udzielenie wsparcia, pomoc w adaptacji do zaistniałej sytuacji oraz w poprawie funkcjonowania pomimo trudności, jakie chora spotyka na swojej drodze. [7]

Przykładem stowarzyszenia, które niesie pomoc kobietom z problemem choroby nowotworowej piersi są stowarzyszenia Amazonek. Tego typu kluby można spotkać w większości miast w Polsce. Zgodnie z informacjami umieszczonymi na stronie internetowej Sosnowieckiego Stowarzyszenia Amazonek „Życie”, jest ono organizacją samopomocową, niemedyczną, która udziela wparcia psychicznego jak również praktycznej pomocy kobietom walczącym z rakiem piersi. „Życie” oferuje gimnastykę rehabilitacyjną, naukę automasażu, zajęcia rehabilitacyjne na basenie, pomoc psychologa, zaprasza na wykłady specjalistów, organizuje różnego rodzaju imprezy, wycieczki czy turnusy rehabilitacyjne jak również oferuje spędzenie czasu w ciepłej atmosferze zrozumienia dając możliwość spotkania się kobietom z problem raka piersi. [8]

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • [1] „Rak piersi. Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych- 2013” pod red. J. Jassema i M. Krzakowskiego, 2013
    [2] „ABC Raka Piersi” D. Murawa i inni, Wielkopolskie Centrum Onkologii 2010
    [3] „Patomorfologia” J. Ryś [w:] „Diagnostyka i leczenia raka piersi. Informator dla pacjentów” Poradnik przygotowany przez pracowników Centrum Onkologii Kraków, Łódź 2011
    [4] „Problemy i perspektywy oceny, jakości życia w chorobie nowotworowej (ujęcie krytyczne) „ M. Mjakowicz [w:] „Psychoonkologia” pod red. K. de Walden- Gałuszko, Kraków 2000
    [5] „Radzenie sobie ze stresem spowodowanym chorobą nowotworową” Z. Jurczyński [w:] „Psychoonkologia” pod red. K. de Walden- Gałuszko, Kraków 2000
    [6] „Kryzys w chorobie nowotworowej i sposoby jego przezwyciężania” G. Chojancka- Szałowska [w:] „Psychoonkologia” pod red. K. de Walden- Gałuszko, Kraków 2000
    [7] „Rola stowarzyszeń samopomocowych pacjentów z chorobą nowotworową” M. Adamczuk [w:] „Psychoonkologia” pod red. K. de Walden- Gałuszko, Kraków 2000

Adres www źródła:

Kategorie ICD:


Reklama
(0)
Komentarze