Zaloguj
Reklama

Ogólne zasady chemioterapii nowotworów

Autorzy: lek. Paulina Raczyńska
Ogólne zasady chemioterapii nowotworów
Fot. shutterstock
(0)

Chemioterapia nowotworów jest metodą leczenia ogólnoustrojowego z zastosowaniem leków cytostatycznych, które najczęściej stanowią element całego procesu leczniczego. Początek leczenia nowotworów przy użyciu substancji chemicznych datuje się na XX wiek. Miało to miejsce podczas I wojny światowej, kiedy to zauważono, że ofiary zastosowania gazu musztardowego często umierały na skutek uszkodzenia szpiku kostnego (jak wiadomo białaczki są nowotworami rozrostowymi właśnie tej tkanki).

Reklama

Leki skuteczne w terapii przeciwnowotworowej wywierają wpływ na podział komórek, chociaż mechanizm ich działania jest nieco inny dla każdej grupy lekowej.

Większość cytostatyków działa hamująco na podział komórki poprzez uszkodzenie struktur za niego odpowiedzialnych oraz rozpad DNA. Tak liczne uszkodzenia powodują docelowo śmierć komórki. Chociaż leki ukierunkowuje się szczególnie na komórki szybko dzielące się (należą do nich także nowotworowe), to jednak wywołują ogólny efekt toksyczny, gdyż nie są wysoce selektywne. Podczas każdego cyklu chemioterapii leki nie są w stanie zniszczyć wszystkich komórek nowotworowych, ale jedynie ich część, dlatego podawanie leku musi być co pewien czas powtarzane. Wraz ze zwiększaniem masy guza nieco zwalnia szybkość zachodzących w nim podziałów komórkowych, co związane jest z upośledzeniem unaczynienia guza, które nie nadąża za szybkim wzrostem jego masy. Skutkuje to niedotlenieniem zmiany i obumarciem jej fragmentów, co niestety czyni nowotwór mniej wrażliwym na działanie cytostatyków (jak wiemy, działają na komórki dzielące się). Stąd też guzy o małej masie będą najlepiej odpowiadać na stosowane leczenie. Każda dodatkowa metoda lecznicza (chirurgia czy radioterapia) powoduje zmniejszenie masy guza, jednoczenie uwrażliwiając go na działanie leków.

Istnieją leki, które działają tylko w konkretnej fazie cyklu komórkowego i nazywamy je lekami swoistymi dla fazy. Są one szczególnie skuteczne w nowotworach, w których zachodzi intensywny podział komórek. W odróżnieniu od nich leki nieswoiste dla fazy działają na każdym etapie cyklu komórkowego i wszystkie komórki guza – również te, które dzielą się wolniej.

Strategii podawania cytostatyków jest wiele. Wśród najczęściej spotykanych wyróżniamy:

  • chemioterapię w połączeniu z innymi metodami (chirurgicznymi, radioterapią i leczeniem celowanym),

  • chemioterapię skojarzoną, w której stosuje się wiele leków o różnym mechanizmie działania i dających różne działania uboczne,

  • chemioterapię neoadiuwantową, gdzie w pierwszej kolejności stosuje się cytostatyki, a terapia z założenia ma wyleczyć pacjenta,

  • chemioterapię adiuwantową (uzupełniająca), stosowaną po radykalnym leczeniu miejscowym, kiedy ryzyko nawrotu jest istotne,

  • chemioterapię indukcyjną stanowiącą leczenie wstępne,

  • chemioterapię konsolidującą, włączaną po uzyskaniu remisji w celu jej utrwalenia,

  • chemioterapię podtrzymującą polegającą na podawaniu małych dawek cytostatyków w celu przedłużenia remisji,

  • chemioterapię ratującą, którą podaje się, gdy inne metody zawiodły,

  • chemioterapię paliatywną pozwalająca zredukować obciążenie guzem, przedłużyć przeżycie oraz poprawić komfort chorego.

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • Kordek R.: Onkologia. Podręcznik dla lekarzy i studentów. Wydawnictwo Via Medica 2006, s. 5-38.

Reklama
(0)
Komentarze