Zaloguj
Reklama

Pancytopenia, trombocytopenia i leukopenia – czym są i jak leczyć?

Pancytopenia, trombocytopenia i leukopenia – czym są i jak leczyć?
Fot. panthermedia
(0)

Pancytopenia, trombocytopenia i leukopenia to zaburzenia związane z morfologią krwi.  Czym grożą te schorzenia? Czy są niebezpieczne dla zdrowia i życia pacjenta?

Reklama

Krew 

Krew to płyn ustrojowy, w którym zawieszone są elementy morfotyczne krwi. Krew zaliczana jest do tkanki łącznej, która krąży w organizmie, pełniąc istotną rolę (np. bierze udział w dostarczaniu tlenu do komórek i tkanek, a także „odbieraniu” zużytego dwutlenku węgla). W skład krwi wchodzą składniki komórkowe, osocze, hormony, rozpuszczone gazy, ale również produkty przemiany materii. pH krwi waha się w granicach 7,3-7,45. Elementy morfotyczne krwi – erytrocyty, leukocyty (wchodzące w skład: neutrofile, eozynofile, bazofile, limfocyty i monocyty) oraz trombocyty pełnią szereg istotnych ról w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. W sytuacji gdy dochodzi do obniżenia ilości poszczególnych składników morfotycznych, może z kolei dojść do groźnych dla zdrowia i życia chorób. 

Pancytopenia

Pancytopenia to zaburzenie, które charakteryzuje się obniżoną ilością erytrocytów, leukocytów oraz trombocytów w obrazie laboratoryjnym krwi. Co istotne, pancytopenia może towarzyszyć wielu innym jednostkom chorobowym, takim jak białaczce, chłoniakowi czy sepsie. Pancytopenia może pojawić się również na skutek działania niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W badaniu krwi chorych na pancytopenię obserwuje się niedobór wszystkich elementów morfotycznych krwi, czyli krwinek czerwonych, białych i płytek krwi. Przyczyną pancytopenii jest przede wszystkim uszkodzenie lub zaburzenie prawidłowego funkcjonowania szpiku kostnego. Wśród najczęstszych przyczyn pancytopenii wskazuje się zakażenia bakteryjne, pierwotniakowe, gruźlicę, ciężkie infekcje wirusowe, nadoczynność trzustki czy marskość wątroby. Co interesujące, nawet 50% zdiagnozowanych pancytopeni to tzw. pancytopenie samoistne, których przyczyna jest nieznana.  U chorych obserwuje się przede wszystkim bladość, zmęczenie, ogólne osłabienia i zawroty głowy. Leczenie oparte jest przede wszystkim na zdiagnozowaniu przyczyny choroby. Można zastosować przetaczanie krwi, podawanie koncentratu płytkowego czy podawać czynniki wzrostu jak erytropoetynę. 

Badanie krwi, fot. panthermedia

Leukopenia

Leukopenia (in. leukocytopenia) to zaburzenie polegające na gwałtownym spadku liczby białych krwinek (leukocytów). Niski poziom leukocytów stanowi istotne niebezpieczeństwo dla zdrowia – niedobór leukocytów prowadzi do osłabienia układu immunologicznego, czego skutkiem jest zwiększenie podatności na infekcje bakteryjne i wirusowe. Wśród najczęstszych przyczyn leukocytopenii wymienia się choroby szpiku kostnego (np. włóknienie szpiku, białaczkę), problemy z tarczycą, gruźlicę, choroby pasożytnicze, nowotwory, takie jak chłoniak Hodgina, choroby o podłożu autoimmunologicznym czy tzw. zespół Kostmanna. Wśród innych przyczyn leukopenii wskazuje się radioterapię i chemioterapię. Należy też zaznaczyć, że niedobór białych krwinek może być również skutkiem niedoboru niektórych witamin i składników mineralnych jak np. miedź czy cynk. Dodatkowo osoby, które na co dzień pracują i mają styczność ze związkami zawierającymi węglowodory aromatyczne (lakiery, farby, rozpuszczalniki), również są bardziej narażone na problemy z tymi elementami morfotycznymi krwi. Co ważne, niektóre leki przeciwbólowe i przeciwpadaczkowe również mogą wpłynąć na spadek ilości leukocytów. Do najważniejszych objawów leukopenii zalicza się owrzodzenia i afty w jamie ustnej, ropne zmiany skórne, powiększenie węzłów chłonnych czy nawracające infekcje górnych dróg oddechowych. Leczenie zależy od przyczyny choroby. Znalezienie przyczyny i jej wyeliminowanie pozwoli na podwyższenie ilości leukocytów. Jeśli mimo wszystko parametry morfologiczne krwi nie poprawiają się, lekarz może zdecydować o wdrożeniu leczenia opartego m.in. na podawaniu sterydów. W ciężkich przypadkach konieczne może okazać się leczenie szpitalne i podaż czynnika wzrostu granulocytów. 

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • Mariańska B., Fabijańska-Mitek J., Windyga J.: Badania laboratoryjne w hematologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2003.
    Budlewski T., Lewandowska-Polak A.: Pancytopenia wywołana metotrksatem. Stany nagłe po dyplomie. „Reumatologia” 2019
    Chełstowska M., Warzocha K. 2006. Objawy kliniczne i zmiany laboratoryjne w diagnostyce różnicowej niedokrwistości. Via Medica, dostep online

Reklama
(0)
Komentarze