Zaloguj
Reklama

Samodzielne badanie piersi - profilaktyka raka sutka

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.

Źródło tekstu:

  • Forum Ginekologiczne

Adres www źródła:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Samodzielne badanie piersi - profilaktyka raka sutka
Fot. panthermedia
(4)

Artykuł pokazuje jak ważne dla kobiety jest samobadanie piersi. Przedstawia podstawowe techniki wykonania badania oraz objawy, które mogą niepokoić.

Bardzo ważną rzeczą dla każdej kobiety jest umiejętność samooceny swojego zdrowia. Obserwacja własnego organizmu i znajomość podstawowych zmian zachodzących w nim w poszczególnych okresach życia, pozwala na szybkie wykrycie wszelkich nieprawidłowości i chorób, które skłonią do odpowiednio wczesnego zgłoszenia się do lekarza i podjęcia ewentualnego leczenia.

Takie postępowanie może niejednokrotnie zapobiec wielu groźnym chorobom a czasami nawet ratować życie. W związku z coraz częściej wykrywanym rakiem piersi, zachęca się wszystkie kobiety, bez względu na wiek, do wykonywania badań profilaktycznych w tym kierunku. Najprostszym z nich jest samobadanie piersi, które kobieta może wykonać samodzielnie, bez narażania się na stres związany z uczuciem wstydu w trakcie badania piersi przez lekarza. Stanowi ono najlepszą profilaktykę guzów piersi. Należy wziąć pod uwagę fakt, że większość nowotworów piersi jest wykrywana przez same kobiety podczas samodzielnego badania. Kobieta jest w stanie wykryć nawet niewielkie zmiany, które mogą być często nie zauważone podczas rutynowych badań lekarskich. Jak wiadomo, wielkość guza w momencie podjęcia leczenia ma niezmiernie istotne znaczenie, gdyż od tego uzależniony jest dalszy przebieg leczenia i rokowanie. Im guz mniejszy tym rokowanie lepsze. Tyczy się to w dużej mierze guzów złośliwych. Nie wszystkie bowiem guzy w piersi są zmianami nowotworowymi. Część z nich to łagodne włókniaki, gruczolaki czy torbiele. Najważniejsze by pozbyć się wszelkich uprzedzeń związanych z dotykaniem własnego ciała. Jest to jedna z najprostszych metod badania, która w przypadku wykrycia nieprawidłowości  powinna być potwierdzona badaniem lekarskim oraz dodatkowymi badaniami jak np. mammografia.

Samobadanie oraz ocena gruczołów piersiowych powinno być regularną czynnością każdej kobiety. Ma ono na celu dokładne poznanie budowy piersi jak również zachodzących w nich zmian podczas cyklu miesiączkowego. Regularne przeprowadzanie samodzielnego badania piersi pozwoli na wypracowanie prawidłowej techniki oraz sprawi, że będzie ono wykonywane coraz sprawniej i nie będzie zajmowało zbyt wiele czasu. Podstawą wiarygodności badania jest jego systematyczne przeprowadzanie raz w miesiącu. U kobiet miesiączkujących badanie powinno się wykonywać kilka dni po miesiączce, najlepiej zawsze w tym samym dniu cyklu. Pozwoli to na wczesne zauważenie zmian w gruczołach piersiowych nie związanych z cyklem menstruacyjnym.

Samobadanie należy rozpocząć od oglądania gruczołów piersiowych w dużym lustrze przy dobrym oświetleniu. Należy zwrócić baczną uwagę na ich symetryczność, wielkość oraz ogólny wygląd całych piersi wraz z brodawką sutkową i otoczką w różnych pozycjach. Rozpoczynając oglądanie piersi należy stanąć w pozycji pionowej z rękami na biodrach. Następnie ręce należy unieść do góry, po czym opuścić je w dół i ułożyć wzdłuż ciała. Na koniec należy pochylić się do przodu. Oceny piersi należy dokonać w każdej z tych pozycji. Szczególnej uwagi wymagają różnego rodzaju zmiany na skórze piersi jak i otoczki brodawki sutkowej tj. np. naczyniaki, znamiona, brodawki czy zaczerwienienia i in. Jeżeli nie zauważa się ich zmian podczas kolejnych badań nie powinny one wzbudzać niepokoju. Trzeba brać pod uwagę fakt, iż zmiany na piersiach mogą być wynikiem infekcji, urazu czy też nieprawidłowej higieny. Niezmiernie ważną częścią gruczołu piersiowego jest brodawka sutkowa wraz z otoczką. Szczególnie niebezpiecznym objawem jest wciągnięta brodawka sutkowa, co może stanowić pierwszy objaw zmiany wewnętrznej struktury gruczołu spowodowane rozwojem choroby, jak również krwisty lub surowiczy z niej wyciek.

Samobadanie piersi powinno przebiegać dwufazowo. W pierwszej kolejności dokonuje się dokładnego oglądania po czym przechodzi się do badania palpacyjnego, czyli badania przez dotyk. Badanie powinno obejmować nie tylko gruczoły piersiowe, ale również doły pachowe oraz okolicę nad- i podobojczykową. Badanie przez dotyk pozwoli na określenie konsystencji piersi oraz na wykrycie różnego rodzaju stwardnień, zgrubień czy guzków.

Przed przystąpieniem do wykonywania badania należy zapoznać się z podstawowymi zasadami jego wykonywania.

 PODSTAWOWE ZASADY WYKONYWANIA SAMOBADANIA PIERSI

  • badanie należy przeprowadzać systematycznie raz w miesiącu, kilka dni po miesiączce w tym samym dniu cyklu;
  • pierwszym etapem zawsze powinno być oglądanie piersi, a dopiero potem badanie palpacyjne;
  • badanie palpacyjne powinno być przeprowadzone bardzo delikatnie, tak by nie powodowało bólu lub zaczerwienienia skóry piersi;
  • należy przestrzegać kolejności wykonywania badania, gdyż pozwoli to na szybkie zapamiętanie wykonywanych czynności i sprawi, że żaden obszar nie zostanie pominięty;
  • nigdy nie należy badać obydwu piersi jednocześnie;
  • skóra piersi powinna być badana całą wewnętrzną powierzchnią dłoni natomiast całość gruczołu oraz dół pachowy opuszkami palców;
  • poprzez lekki uciśnięcie piersi oraz brodawki sutkowej należy sprawdzić czy nie ma z niej wycieku;
  • zawsze należy wykonywać pełne badanie obejmujące gruczoły piersiowe oraz brodawkę sutkową wraz z otoczką, dół pachowy, okolicę pod- i nadobojczykową;
  • nigdy nie wykonuj badania w staniku, zawsze rozbierz się do pasa.

 TECHNIKA SAMOBADANIA PIERSI

Oglądanie – ocena wzrokowa stanu piersi

1. Stań przed lustrem. Dłonie połóż na biodrach i dokładnie przyjrzyj się swoim piersiom.

2. Podnieś ręce do góry. Oglądnij nie tylko piersi, ale również doły pachowe.

3.  Opuść ręce wzdłuż ciała.

4. Pochyl się do przodu. Spójrz na piersi z prawej strony, z lewej a następnie z przodu.

5. Oglądaj piersi stojąc przodem do lustra oraz z każdego profilu

 
Badanie palpacyjne – badanie przez dotyk i ucisk

 Jak badać pierś:

1. Ruchy okrężne wokół całego gruczołu od największego jej obwodu do brodawki sutkowej, zgodnie z rucham wskazówek zegara.

2. Ruchy okrężne od brodawki sutkowej do podstawy piersi i odwrotnie.

3. Ruchy okrężne wykonywane naprzemiennie w górę i w dół.

W pozycji stojącej

1. Jedną rękę połóż za głowę a drugą zbadaj pierś miejsce po miejscu, ruchami okrężnymi wokół całego gruczołu od największego jej obwodu do brodawki sutkowej. Następnie wykonaj ruchy okrężne w kierunku od brodawki sutkowej do szczytu piersi i z powrotem. To samo wykonaj drugą ręką badając drugą pierś. Lewą ręką badaj prawą pierś i odwrotnie. Nie zapomnij o sprawdzeniu dołu pachowego.

2. Uciśnij brodawkę sutkową i sprawdź czy nie pojawia się z niej jakiś wyciek.

W pozycji leżącej

 1. Połóż się na wznak. Pod bark badanej strony podłóż poduszkę, szczególnie jeżeli masz duże piersi. Znacznie ułatwi to wykonanie badania. Jedną rękę ułóż za głową a drugą wykonuj badanie tak jak w pozycji stojącej. Pamiętaj o dokładnym przeprowadzeniu badania i nie pomiń żadnego obszaru.

2. Ułóż rękę wzdłuż ciała i zbadaj dół pachowy oraz okolice nad i pod obojczykową.

Niepokojące objawy:

  • niesymetryczność piersi z nagłym powiększeniem jednej z nich.
  • zgrubienia, guzki, stwardnienia zarówno w obrębie gruczołów piersiowych jak i dole pachowym.
  • powiększenie zmian na skórze piersi np. brodawek, znamion.
  • wciągnięcie lub wyciek z brodawki sutkowej.
  • ból piersi, szczególnie, gdy dotyczy to jednego miejsca lub jednej piersi.

Z pewnością samobadanie jest jednym z czynników ograniczających ryzyko rozwoju wcześnie wykrytych zmian chorobowych. Niestety istnieje duża grupa kobiet, która pomimo zauważenia w trakcie badania niepokojących zmian nie zgłasza się do lekarza. Przeświadczone są bowiem, iż to z pewnością rak i obawiają się konsekwencji związanych z leczeniem, którym niejednokrotnie jest utrata piersi. Takie stanowisko najczęściej spotykane jest u kobiet starszych. Postęp medycyny umożliwia w obecnych czasach na skuteczne leczenie wielu chorób piersi, włącznie z nowotworami bez konieczności amputacji piersi. Podstawą jednak jest wczesne wykrycie i zgłoszenie się do lekarza w momencie, gdy zmiana jest jeszcze niewielka.

(4)
Reklama
Komentarze