Zaloguj
Reklama

Podział morfologiczny raka jajnika - nowotwory nabłonkowe.

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • Onkologia ginekologiczna; red. M. Spaczyński, Urban&Partner, 1997

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Podział morfologiczny raka jajnika - nowotwory nabłonkowe.
Fot. Pantherstock
(1)

Przedstawiono szczegółowy podział i charakterystykę wszystkich nabłonkowych nowotworów jajnika.

Nowotwory surowicze (40% pierwotnych guzów jajnika)

  • Gruczolakotorbielak surowiczy (cystadenoma serosum, cystis simplex) -> niezłośliwy, torbielowaty guz o gładkiej powierzchni. Ściany są zazwyczaj cienkie i częściowo przeźroczyste (cystadenoma simplex). Wewnątrz guza płyn rzadki, surowiczy. Czasem torbiel ma budowę wielokomorową (cystadenoma serosum multiloculare), rzadziej wewnątrz występują zmiany brodawkowate (cystadenoma papillare serosum). Leczenie -> operacyjne usunięcie samego guza.
  • Postać graniczna guzów surowiczych (cystadenoma serosum limitans) -> stanowi około 9-15% nowotworów nabłonkowych surowiczych. Wewnątrz zmiany często występują narośla brodawkowate i rozrosty egzofityczne na zewnątrz -> stwierdzenie zmian tego typu nasuwa podejrzenie zmiany granicznej (casus limitans). Leczenie -> uzależnione od wieku pacjentki, chęci zachowania rozrodu i wyniku badania śródoperacyjnego (u kobiet młodych rozważyć usunięcie jednostronnie jajnika z guzem i badanie śródoperacyjne jajnika drugiego; najczęstsze postępowanie to usunięcie macicy z przydatkami -> ważne aby nie przerwać ciągłości torebki guza śródoperacyjnie, bowiem ma on zdolność do wszczepiania się w otaczającą otrzewną). Przypadki guzów nabłonkowych granicznych w I stopniu zaawansowania nie wymagają leczenia uzupełniającego, w II i III leczone uzupełniająco chemioterapią.
  • Rak surowiczy jajnika (cystadenocarcinoma serosum) -> około 40% wszystkich guzów nabłonkowych (najczęstszy nowotwór złośliwy). W blisko połowie przypadków występuje obustronnie. Może mieć liczne wyrośla egzofityczne i naciekać narządy sąsiednie oraz otrzewną. Jest rakiem późno rozpoznawanym (najczęściej dopiero w stopniu III). Leczenie -> operacja (usunięcie macicy z przydatkami, sieci większej i ewent. węzłów chłonnych miednicy mniejszej). Uzupełniająco chemioterapia (nowotwór o małej promienioczułości) -> większość kursów zawiera cisplatynę – najczęściej 8 cykli.

Nowotwory śluzowe

  • Gruczolakotorbielak śluzowy (cystadenoma mucinosum) -> powolny rozwój, może osiągać wielkie rozmiary (nawet do 20 kg). Nowotwór niezłośliwy, często spotykany (15% wszystkich nowotworów jajnika). Zwykle jest to guz o gładkiej powierzchni, pokryty otrzewną, często wielokomorowy, torbielowaty, wypełniony gęstą treścią. Rozpoznawany najczęściej w stopniu I. Występuje zazwyczaj jednostronnie. Czasem elementy śluzowe mogą się wszczepić w otrzewną i doprowadzić do powstania śluzaka otrzewnej (myxoma perinei) -> mimo brak cech złośliwości histopatologicznej może charakteryzować się złośliwością kliniczną i doprowadzać do zgonu. Leczenie -> usunięcie macicy z przydatkami oraz guzem u kobiet starszych; u kobiet w wieku rozrodczym -> usunięcie samego guza z przydatkiem.
  • Nowotwory śluzowe graniczne (cystadenoma mucinosum proliferans) -> stanowią około 35% nowotworów złośliwych śluzowych. Ich rozwój jest również bardzo powolny. Makroskopowo torbielakogruczolaki śluzowe o granicznej złośliwości są nie do odróżnienia od postaci łagodnych. Leczenie -> całkowite wycięcie macicy z przydatkami. U młodych kobiet można rozważyć jednostronne usunięcie przydatku. Przy stwierdzeniu większego zaawansowania procesu nowotworowego, pęknięcia lub uszkodzenia torebki guza w czasie operacji lub obecności wszczepów śluzowych w narządach sąsiednich lub otrzewnej -> uzupełniająca chemioterapia. Rokowanie -> dość dobre (przeżycia 5-letnie około 80%).
  • Gruczolakorak śluzowy (cystadenocarcinoma mucinosum) -> stanowi 10-15% wszystkich raków jajnika pochodzenia nabłonkowego. W 30% występuje obustronnie. Podobnie jak w innych guzach śluzowych dynamika jego wzrostu nie jest szybka, a guz może osiągać duże rozmiary. Dość często występuje obustronnie. Późno nacieka narządy sąsiednie. Pierwsze objawy związane są zazwyczaj z uciskiem. Prawie we wszystkich przypadkach powstaje w wyniku zezłośliwienia guza niezłośliwego (wtórnie). Może często powodować śluzaka otrzewnej (myxoma perinei). Leczenie -> całkowite usunięcie macicy z przydatkami oraz sieci większej. U młodych kobiet rozważyć usunięcie jednostronnie jajnika z guzem i badanie śródoperacyjne jajnika drugiego (warunek to wysoka dojrzałość -> G1). Uzupełniająco stosuje się chemioterapię, w niższych stadiach radioterapię (mimo niskiej promienioczułości). Rokowanie gorsze niż w postaciach granicznych -> przezycia 5-letnie 50%.

Nowotwory endometrioidalne

Są to guzy zbudowane z nabłonka różnicującego się w kierunku błony śluzowej macicy (endometrium)

  • Torbiel czekoladowa (cystis picea, cystadenoma endometrioides) -> endometrioza -> łagodne torbiele endometrialne osiągają rozmiary do 15 cm. Zabarwienie guza ciemnosine, często wielokomorowe. Wewnątrz zmiany zhemolizowana stara krew (torbiel czekoladowa). W 20% obejmuje oba jajniki. Leczenie -> stosowanie preparatów farmakologicznych, laparoskopia, większe zmiany wymagają laparotomii. Podczas zabiegu należy uważać na to, aby nie przerwać ciągłości torbieli.
  • Nowotwory endometrioidalne graniczne (cystadenoma endometrioides proliferans) -> rzadko spotykane postaci guza endometrioidalnego. Objawy kliniczne podobne jak w endometriozie, tylko w badaniu h-p cechy atypii komórkowej. Leczenie -> całkowite wycięcie macicy z przydatkami + ewentualna radioterapia.
  • Rak endometrioidalny (adenocarcinoma endometrioides) -> stanowi 15-30% wszystkich nabłonkowych nowotworów jajnika. Obraz kliniczny przypomina endometriozę. Zmiana może występować wieloogniskowo, szczególnie w obrębie miednicy mniejszej. Dynamika rozwoju nie jest duża. Obraz mikroskopowy przypomina raka błony śluzowej trzonu macicy. Leczenie -> całkowite wycięcie macicy z przydatkami + uzupełniająca chemioterapia i leczenie hormonalne gestagenami (Provera, Depo-Provera).

Nowotwory jasnokomórkowe (mesonephroides)

Nazwa pochodzi od faktu, iż w swoim skłądzie posiadają glikogen – jasne – takie jak w raku nerki.

  • Guzy niezłośliwe i graniczne -> bardzo rzadko spotykane.
  • Rak jasnokomórkowy jajnika (adenocarcinoma clarocellulare vel mesonephroides) -> stanowi około 5% raków jajnika. Osiągają małe rozmiary – rozpoznanie może nastręczać trudności. Występują przeważnie między 40 a 70 rokiem życia, zwykle jednostronnie. Leczenie -> usunięcie macicy z przydatkami i siecią większą z uzupełniającą chemioterapią i hormonoterapią gestagenami. Rokowanie dość dobre – przeżycia 5 letnie 50%.

Nowotwory zbudowane z nabłonka przejściowego (guzy Brennera)

Guzy Brennera są na ogół niezłośliwe. 25% guzów Brennera wykazuje aktywność estrogenową (gł. w klimakterium).

  • Postać niezłośliwa guza przejściowego (Brennera) -> stanowi 1,5 - 2,5% wszystkich nowotworów nabłonkowych jajnika. Rozwija się zwykle jednostronnie. Może współistnieć z zespołem Meigsa. Leczenie -> uzależnione od wieku chorej (w wieku rozrodczym jednostronne usunięcie przydatka; w wieku późniejszym usunięcie macicy z przydatkami).
  • Postać graniczna guza przejściowego (Brennera) oraz postać złośliwa guza przejściowego (Brennera) -> oba guzy występują niezmiernie rzadko, najczęściej guz cystyczno-lity jednostronny. Leczenie -> wycięcie macicy z przydatkami + uzupełniająca radioterapia.

Nowotwory nabłonkowe mieszane

Stanowią ok. 10% nowotworów nabłonkowych. Najczęściej spotyka się utkania śluzowo-surowicze, śluzowo-przejściowe (Brennera), surowiczo-endometrioidalne i jasnokomórkowo-endometrioidalne. Postać mieszana rozpoznaje się, gdy co najmniej 10% guza ma jedno z utkań wyżej wymienionych. Leczenie -> jak dla odpowiedniego rodzaju.

Nowotwory niezróżnicowane

  • Rak niezróżnicowany (carcinoma nondifferentiatum) -> 5-10% wszystkich raków jajnika. Wykazuje bardzo szybki wzrost, wcześnie nacieka otrzewną i otoczenie. Więcej niż połowa jest obustronna. Leczenie -> usunięcie macicy z przydatkami+ uzupełniająca radio- i chemioterapia. Pięcioletnie przeżycia nie przekraczają 10%.
  • Rak drobnokomórkowy (carcinoma anaplasticum) -> występuje głównie u młodych kobiet (średni wiek 23 lata). Najczęściej jednostronny. Nowotwór wyjątkowo agresywny (ok. 90% chorych umiera w ciągu 1 roku choroby). Leczenie -> należy wdrożyć bardzo szybko - usunięcie macicy z przydatkami, następcza radio- i chemioterapia. Rokowanie bardzo niepomyślne.

Raki nabłonkowe

Nie sklasyfikowane -> nowotwory, których nie udaje się zakwalifikować do żadnej z grup.

(1)
Reklama
Komentarze