Zaloguj
Reklama

Nowotwory jamy ustnej

Nowotwory jamy ustnej
Fot. medforum
(0)

Rak jamy ustnej jest drugim, po raku krtani, nowotworem złośliwym występującym w rejonie głowy i szyi. W około 95% przypadków jest to rak płaskonabłonkowy o różnym stopniu dojrzałości. Inne nowotwory złośliwe występują stosunkowo rzadko. Na podniebieniu twardym i w obrębie dna jamy ustnej spotyka się zazwyczaj guzy złośliwe, które wywodzą się z małych gruczołów ślinowych. Czerniaki występują rzadko, wykazują mniejszą skłonność do tworzenia owrzodzeń niż raki. Chłoniaki najczęściej przybierają postać gładkich guzów - niebolesnych, pokrytych niezmienioną błoną śluzową.

Reklama

Określenie „rak jamy ustnej” obejmuje wszystkie nowotwory złośliwe, które rozwijają się w tkankach jamy ustnej. 90-95% wszystkich nowotworów złośliwych rozwijających się w jamie ustnej to rak kolczystokomórkowy błony śluzowej jamy ustnej i warg.

Występowanie raka jamy ustnej

Rak jamy ustnej występuje najczęściej u osób palących tytoń i pijących alkohol w nadmiernych ilościach - w przypadku palaczy wystąpienie raka jest 7 razy wyższe w porównaniu do osób niepalących, u pijących takie ryzyko wzrasta 6-krotnie w stosunku do niepijących. Inne czynniki ryzyka jamy ustnej to:

  • przewlekłe drażnienie błon śluzowych (np. stany zapalne, złe protezy, zakażenie HPV),
  • nieprawidłowa higienia jamy ustnej lub jej brak,
  • stany przednowotworowe - leukoplakia i erytroplakia.

W jamie ustnej można wyróżnić okolice: wargi, języka, dna jamy ustnej, dziąseł, błony śluzowej policzków, trójkąta zatrzonowcowego, podniebienia twardego.

Najczęściej występuje rak wargi dolnej języka, języka, dna jamy ustnej, błony śluzowej policzka, trójkąta zatrzonowcowego, dziąsła.

Na początku objawy nie są uciążliwe, dlatego pacjent nie zgłasza się od razu do lekarza. Dopiero później pojawiają się stałe dolegliwości bólowe, krwawienie, ślinotok, nieprzyjemny zapach z ust, widoczny guz.

Najczęstszym powodem zgłoszenia się pacjenta do lekarza jest pojawienie się zgrubienia lub niegojącego sie owrzodzenia - bolesnego lub niebolesnego - powoduje to uczucie dokuczliwości w obrębie jamy ustnej.

Ograniczenie ruchomości języka, trudności w przełykaniu, ból, przykry zapach z ust, szczękościsk mogą świadczyć o znacznym zaawansowaniu nowotworu. Sygnałem alarmowym są także powiększone węzły chłonne na szyi.

Diagnoza raka jamy ustnej

Aby zdiagnozować raka jamy ustnej wykonuje się badanie kliniczne, histopatologiczne oraz radiologiczne.

W badaniu klinicznym - w zależności od umiejscowienia nowotworu - widoczne są białę naloty, niewielkie zgrubienia i uwypuklenia o gładkiej powierzchni, owrzodzenia, które nie chcą się goić, wolno rosnące guzki o wałowatych brzegach. Badanie palpacyjne służy określeniu głębokości naciekania raka. Wcześnie pojawiają się przerzuty do węzłów chłonnych podbródkowych i podżuchwowych.

Badanie histopatologiczne wycinka z guza jest potrzebne do postawienia rozpoznania i podjęcia decyzji o leczeniu.

Badanie radiologiczne - obejmuje tomograficzne badanie komputerowe oraz rezonans magnetyczny. Tomografia pozwala na dokładne określenie rozległości nowotworu, jego penetracji do sąsiednich tkanek oraz do kości żuchwy czy podniebienia. Tomografia ujawnia także powiększone węzły chłonne i ich stosunek do naczyń. Dzięki rezonansowi można się dowiedzieć czy naciekają tkanki miękkie (na przykład języka).

Stadia zaawansowania

Klasyfikacja TNM - t klasyfikacja zaawansowania klinicznego nowotworów głowy i szyi. Określa się przez to stopień rozsiania się nowotworu w organizmie.

Cecha T - określa wielkość guza, umiejscowienie, i szerzenie się wewnątrz prawidłowych tkanek

Cecha N - określa wielkość przerzutu w węźle chłonnym oraz ilość zajętych węzłów chłonnych

Cecha M - określa istnienie przerzutów nowotworu w tkankach odległych od początkowego narządu - stopień rozsiania się choroby nowotworowej.

Rodzaje nowotworów jamy ustnej i ich leczenie

Nowotwory jamy ustnej to:

  • rak wargi,
  • rak 2/2 przednich języka i dna jamy ustnej,
  • rak błony śluzowej policzka,
  • rak trójkąta zatrzonowcowego,
  • rak podniebienia i dziąsła.

Najczęściej rak jamy ustnej umiejscawia się w obrębie ruchomej części języka i dna jamy ustnej, czasami w błonie śluzowej policzka. W innych miejscach występuje rzadziej. Przebieg choroby uwzględnia wzrost miejscowy o różnej szybkości, w zależności od stopnia zróżnicowania - jeśli zróżnicowanie będzie niższe, wzrost będzie bardziej dynamiczny.
Jeśli nowotwór usytuowany jest w dnie jamy ustnej oraz wyrostków, w których są zęby, dochodzi zazwyczaj do zajęcia kości żuchwy - to niestety zmniejsza szanse na wyleczenie. Przerzuty odległe to rzadkość - mogą występować w zaawansowanym stadium choroby.

fot. panthermedia

Leczenie

Wybierając metodę leczenia należy brać pod uwagę:

  • cechy guza - wielkość, obecność przerzutów w węzłąch szyjnych, umiejscowienie, dojrzałość histologiczną, naciekanie okolicznych tkanek (kości),
  • cechy odnoszące się do chorego - ogólny stan zdrowia, wiek,
  • zgodę chorego za zaproponowane leczenia.

Najczęstszymi metodami leczenia chorych na raka jamy ustnej jest leczenie operacyjne i radioterapia - stosuje się je samodzielnie lub w skojarzeniu. Jeśli nowotwór jest w zaawansowanym stadium, które uniemożliwia ingerencję chirurgiczną, stosuje się radioterapię. Jednak zawsze na początku dąży się do chirurgicznego usunięcia guza pierwotnego.
W nowotworach zaawansowanych niezbędne jest szerokie wycięcie tkanek z natychmiastowym odtworzeniem przy użyciu odległych płatów skóry. Węzły chłonne powinny być profilaktycznie usunięte (poza I stopniem zaawansowania, gdzie guz osiąga średnicę mniej niż 2 cm).

Wskazania do radioterapii zależą od wyniku badania mikroskopowego guza, który został usunięty podczas operacji. Chorym na raka jamy ustnej w I stopniu miejscowego zaawansowania bez widocznych nacieków, zaleca się brachyterapię (radioterapię śródtkankową).

Rokowanie w przypadku raka jamy ustnej jest uzależnione od pierwotnego stopnia zaawansowania. U chorych na raka we wczesnym stopniu zaawansowania spodziewany odsetek wieloletnich wyleczeń waha się od 60 do 90%. W bardziej zaawansowanych przypadkach 5-letnie przeżycia całkowite wynoszą od 20 do 50%.

Prewencja

Zaleca się unikanie palenia tytoniu, picia dużej ilości alkoholu,  przewlekłego drażnienia błon śluzowych (źle dopasowana proteza). Należy odpowiednio dbać o higienę jamy ustnej. Jeśli pacjent zauważy u siebie niepokojące objawy (owrzodzenie, guzki w jamie ustnej, powiększone węzły chłonne) powinien zgłosić się do lekarza.

Reklama
(0)
Komentarze