Zaloguj
Reklama

Kancerogenetyczne czynniki chemiczne

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • “Czynniki rakotówrcze” G. Pasz-walczak [w:] “Onkologia. Podręcznik dla studentów I lekarzy” pod red. R. Kordka, J. Jassema, M. Krzakowskiego, A. Jeziorskiego, Gdańsk 2006

Kancerogenetyczne czynniki chemiczne
Fot. medforum
(3)

Rozwój choroby nowotworowej jest procesem wieloetapowym rozpoczynającym się od inicjacji, poprzez promocję aż do progresji i rozwoju nowotworu. Istnieje wiele czynników mogących zainicjować tę reakcję. Jedną z grup są czynniki chemiczne, z którymi można spotkać się na co dzień, w naszej diecie, otoczeniu czy miejscu pracy.

Reklama

Choroby nowotworowe, są schorzeniami o podłożu genetycznym, co oznacza, że powodem ich występowania i rozwoju, są nakładające się zaburzenia w strukturze DNA. Proces powstawania nowotworu (kancerogeneza) jest w większości przypadków związany z rozrostem monoklonalnym, czyli pochodzącym z jednej komórki. Kancerogeneza jest również procesem etapowym, rozpoczynającym się od inicjacji (pojedynczej mutacji powstałej na skutek zadziałania czynnika kancerogennego, lub będącej spontaniczną reakcją), poprzez promocję (czyli rozrost klonu komórkowego oraz jego ekspansję prowadzącą do zaburzenia procesów komórkowych) aż do progresji (czyli nieodwracalnego procesu powstawania nowotworu).

Wśród czynników kancerogennych wyróżnia się czynniki chemiczne, fizyczne, wirusowe i bakteryjne oraz leki hormonalne. Czynniki te można również sklasyfikować na te oddziałujące w procesie inicjacji lub w procesie promocji. Istnieją również kancerogeny kompletne, czyli czynniki oddziałujące zarówno w procesie inicjacji i promocji.

Skupiając się na czynnikach chemicznych, w pierwszej kolejności można wymienić czynniki oddziałujące bezpośrednio, takie jak, substancje alkilizujące oraz ascylujące, które są słabymi kancerogenami, jednak ich zdolności do wiązania się i uszkadzania DNA, powoduje iż w bardzo dużym stopniu podnoszą ryzyko nawrotu nowotworu.

W znacznej większości, rakotwórcze substancje chemiczne to prekancerogeny, które wymagają metabolicznej aktywacji w organizmie człowieka. Zalicza się do nich, między innymi, policykliczne aromatyczne węglowodory, które wykazują bardzo silne, miejscowe działanie na tkanki oraz narządy. Obecne są one w dymie tytoniowym, pojawiają się podczas smażenia tłuszczów zwierzęcych, jak również zauważa się ich występowanie w wędzonym mięsie i rybach. Niestety nie tylko styl życia naraża nas na oddziaływanie tych czynników, gdyż spotkać je również można w dymach fabrycznych, olejach mineralnych, rozpuszczalnikach czy asfalcie.


fot. panthermedia

Chemiczne czynniki rakotwórcze mogą również mieć pochodzenie roślinne, a przykładem na to może być aflatoksyna B1, produkowana przez grzyba pleśniowego. Jej obecność można stwierdzić w źle przechowywanych ziarnach zbóż czy orzeszkach.

Oprócz wyżej wspomnianych substancji, istnieją również inne czynniki chemiczne, między innymi, związane z chorobami zawodowymi, takie jak, azbest, chrom, nikiel czy arsen.

Niezwykle istotna, w procesie kancerogenezy, oprócz inicjacji, jest również promocja. Na wiele aspektów oddziaływania czynników kancerogennych mamy wpływ w naszym codziennym życiu, gdyż udowodniono zarówno inicjujące jak i promujące oddziaływanie dymy tytoniowego. Zauważono również, iż oddziaływanie promujące wykazuje alkohol, nieodpowiednia dieta a także hormony, w szczególności estrogeny.

Reklama
(3)
Komentarze