Zaloguj
Reklama

Ból w chorobie nowotworowej

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1. Anestezja. Znieczulenie regionalne i postępowanie przeciwbólowe. Dell R. Burkey; Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2011, wyd.1

    2. Chory na nowotwór - kompendium leczenia bólu. M. Malec-Milewska, M. Krajnik J.Wordliczek; Medical Education; Warszawa 2013, wyd.1

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Ból w chorobie nowotworowej
Fot. Shutterstock
(0)

Większość pacjentów oddziałów onkologicznych wymaga zaopatrzenia w środki przeciwbólowe w toku leczenia choroby nowotworowej, na którymś z etapów terapii. Warto mieć to na uwadze w planowaniu procesu leczenia- indywidualna jest bowiem odpowiedź organizmu na leczenie przeciwbólowe zwłaszcza, że w przypadku pacjenta onkologicznego, mechanizmy generowania bodźców bólowych, czynniki modulujące ból mogą być bardzo złożone. 

Czym jest ból?

Ból według definicji  Międzynarodowego Towarzystwa Badania Bólu jest zmysłowym i emocjonalnym doznaniem odczuwanym pod wpływem bodźców uszkadzających tkanki lub potencjalnie zagrażających ich destrukcją. Jako że ból jest odczuciem subiektywnym, jego nasilenie i uczucia towarzyszące(zależne również od sfery psychicznej) mogą być inaczej definiowane przez każdego człowieka. Na jednych pacjentów bodziec bólowy działa motywująco- uruchamia mechanizmy obronne pomagające prowadzić aktywną walkę z chorobą, innym zupełnie odbiera nadzieję, chęć i energię do podjęcia próby leczenia, osłabiając zdolność radzenia sobie w sytuacji zagrożenia.Progiem bólowym nazywamy najmniejsze zauważalne przez chorego natężenie bólu. Indywidualna jest wrażliwość chorych na bodźce bólowe (niski lub wysoki próg bólu), emocje towarzyszące bólowi potęgują go lub wyciszają. 

Mówi się, że nawet trzech na czterech pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową wymaga stałego zabezpieczenia w leki przeciwbólowe. W grupie chorych z przerzutami nowotworowymi(zwłaszcza do układu kostno - stawowego, układu nerwowego) odsetek ten sięga nawet 100 %. Aktualnie dostępne metody postępowania, przy należytej współpracy lekarza z pacjentem, dogłębnej analizie dolegliwości przez lekarza, znajomości metod postępowania i skrupulatnym stosowaniu się do zaleceń ze strony pacjenta, pozwalają skutecznie kontrolować ból u prawie większości chorych. 

Dlaczego boli?

Receptorami odpowiedzialnymi za odbiór bodźców bólowych są nocyceptory, występujące w postaci wolnych zakończeń nerwowych w skórze, narządach zmysłów, oraz narządach wewnętrznych i mogą być pobudzane przez różne bodźce: termiczne(temperatury ponadmaksymalne), mechaniczne(ucisk, ciśnienie, rozpieranie), chemiczne, elektryczne. Poza samym odczuwaniem - odbiorem bodźców bólowych, intensywność czucia bólu jest regulowana przez układ przeciwbólowy(czyli antynocyceptywny, główne jednostki w rdzeniu kręgowym), który ma za zadanie tłumieniu bólu- ograniczenie impulsów docierających do ośrodków odbierających bodźce bólowe w ośrodkowym układzie nerwowym. Odczuwaniu bólu towarzyszą reakcje somatyczne(przyspieszenie akcji serca, wzrost ciśnienia tętniczego, hipermatabolizm, potliwość), związane z pobudzeniem części współczulnej układu autonomicznego.

Jak ocenia się skalę bólu?

Ocena dolegliwości bólowych jest niezbędna leczeniu i powinna być przeprowadzana podczas każdej wizyty lekarskiej pacjentów leczonych ambulatoryjnie, w trakcie hospitalizacji- w jednakowych odstępach czasu, u każdego choregio. Skrupulatna ocena stwarza szansę korekty dotychczasowych zaleceń analgetycznych i modyfikacji terapii- dla poprawy skuteczności.

Ocena odczuć bólowych nie zawsze jest jednak prosta. Do najczęściej używanych i najwierniejszych skal oceny należy tak zwana skala VAS (Visual Analogue Scale).  W tej prostej skali w przedziale 0-10 chory określa stopień nasilenia dolegliwości bólowych w danym momencie – „0” to brak bólu, „10” natomiast - najsilniejszy ból, jaki chory jest w stanie sobie wyobrazić). Skrupulatna, okresowa analiza trendu  umożliwia skuteczną terapię przeciwbólową i modyfikacje dotychczas podawanych dawek leków analgetycznych czy godzin ich podawania, stosownie do potrzeb chorego. Analiza długofalowa w trakcie leczenia pozwala zobiektywizować pojęcie lekarza o dolegliwościach danego pacjenta i dostosować terapię, sposób podawania leków jak i ich dawkowanie do faktycznych doznań bólowych, ograniczając jednocześnie ryzyko działań niepożądanych tych podawanych bez wskazań czy w zbyt dużych dawkach.

(0)
Reklama
Komentarze